De nieuwe CIO of the Year, Arjen Dorland van Shell Downstream, mocht zich bij New Tailor in Amsterdam onlangs een nieuw pak laten aanmeten. Daarbij praat de winnaar onder meer over IT, duurzaamheid en het werken binnen een grote multinationale onderneming. Reizen is een belangrijk onderdeel van zijn werk; soms worden op één dag meerdere klimaatzones aangedaan. Dat vraagt om een maatpak dat zowel representatief, comfortabel als veelzijdig is.

Door Hotze Zijlstra
Fotografie Roelof Pot

Reizen, de veelal vanuit Londen opererende Arjen Dorland heeft er in de loop der jaren mee leren leven. Hij kent niettemin als geen ander de ontberingen. Zo vertelt hij dat hij daags tevoren zo'n anderhalf uur in de rij heeft gestaan voor de security op London City Airport. Naast de langere reizen naar bijvoorbeeld Noord-Amerika, Australië en Azië, zit hij ook zo nu en dan 'opgevouwen' in een Fokker 50. Een enigszins kreukbestendige outfit is dus geen overbodige luxe.
New Tailor-baas Roel Wolbrink had hier al op gerekend. Hij begint met te vertellen dat bij confectiejasjes normaal gesproken aan de binnenzijde een laagje vlieseline wordt aangebracht, wat de stof extra stevigheid geeft en het maakproces vereenvoudigt. Het pak dat de CIO of the Year krijgt aangemeten is evenwel handgemaakt en heeft een los binnenwerk, waardoor het soepeler aanvoelt. Bovendien is zo'n maakwijze milieuvriendelijker. Hij legt de CIO een stof met 'open weeftechniek' voor, waardoor deze veel minder kreukgevoelig is. Ook toont de maatpakkenkoopman een open stof met een beetje mohairwol erin, dat voor een zomerse glans zorgt.
"Vooral voor mensen die veel reizen en een comfortabel pak willen is dit prettig", aldus Wolbrink, die eraan toevoegt dat wel of geen los binnenwerk geen invloed heeft op de kreukvastheid. "Dat hangt vooral af van het type stof. Je kunt, doordat er geen vlieseline achter komt, wel een wat dikkere stof kiezen, waardoor een pak ook langer meegaat. We kiezen graag voor Engelse wevers, omdat zij voor zowel de inslag als de ketting gebruikmaken van getwijnde, in elkaar gedraaide draden. Italianen kiezen veelal bij de inslag voor de enkele draad en weven minder dicht, waardoor het pak toch iets kwetsbaarder wordt."

Nuances
"Ik ben regelmatig in de VS en dan reis ik soms van Houston naar Calgary, van plus dertig naar min dertig", aldus Dorland. "Misschien moeten we er qua stofdikte dus ergens tussenin gaan zitten. Als je kijkt naar wat ik mooi vind, dan heb ik liever een niet te opzichtig pak en bij voorkeur ook geen bruinachtige tinten. Een effen stof lijkt me bovendien al snel saai." Wolbrink: "Effen hoeft absoluut niet saai te zijn, maar dat hangt wel af van de kleur. Effen paarsblauw of staalblauw kan heel verrassend zijn." Dorland: "Met oog op de omgeving waarin ik werk, heb ik toch het liefst donkerblauw of een grijstint." Wolbrink, naast kleermaker tevens etiquettedeskundige: "Dat lijkt me voor jouw wereld inderdaad het veiligst."
Vervolgens gaat het gesprek even over de wereldwijde cultuur van grijze en blauwe pakken, maar ook over de culturele verschillen tussen de landen. Het meest in het oog springen dan de verschillen tussen 'meer uitgesproken' culturen zoals hier en in de VS, en daartegenover de bescheidenheid en hiërarchische gelaagdheid in een land als India. Zelfs de verschillen tussen Nederland en Vlaanderen ervaart Dorland als aanzienlijk. Al die culturele verschillen moeten vervolgens passen in een ten dele Nederlandse, doch voornamelijk Angelsaksische bedrijfscultuur, waarin het Engels de voertaal is. Dorland: "Het grappige is dat het Engels veel meer nuances in betekenis heeft dan het gros van de Nederlanders beseft." Toch verdwijnt ook bij Shell, onder druk van de globalisering, veel van die subtiliteit.

Activiteiten
Naast een flinke projectenagenda en de continuering van de uitrol van SAP, staat Dorland als wereldwijde CIO nog voor de nodige uitdagingen. Deze hangen vrijwel allemaal samen met de verdergaande globalisering. In een paar landen wordt de werkwijze van Downstream in het kader van een grote globale reorganisatie herzien. "Onze activiteiten in Griekenland en de raffinaderij in Groot-Brittannië worden verkocht. Dat betekent voor IT veel werk. Heeft de toekomstige koper al een globaal ERP-systeem, dan is het slechts een kwestie van dataoverdracht. Is dat niet het geval, dan moeten er feitelijk kopieën van de bestaande systemen worden gemaakt, waarna deze [CURS]gedownscaled[/CURS] moeten worden. Bovendien moet alle informatie eruit worden gehaald waarvan je niet wil dat de koper deze in bezit krijgt. Daarna moeten we zorgen dat ze een werkend systeem hebben op het moment van de overdracht. Verder hebben we binnen Shell een gecentraliseerde standaarddesktop die na de overdracht geïsoleerd moet werken. Dat alles regelen is een hoop werk."

Daarnaast houdt ook de lopende operatie Dorland en de zijnen bezig. Het gesprek komt op de Amerikaanse koffiespecialist Starbucks. Roel Wolbrink had ergens gelezen dat het aantal gram bonen per portie koffie anderhalve gram te laag was ingevoerd in het centrale ERP-systeem. Starbucks zou hierdoor zijn doelstellingen hebben moeten herzien. Dorland: "Wij kunnen ons binnen SAP geen fouten veroorloven. Omdat er in verband met onder meer de accijnzen veel onderlinge afrekening met de overheid plaatsvindt, moeten we bij wijze van spreken ieder koolwaterstofje kunnen verantwoorden. Wij hebben dus geen problemen bij het tracken en tracen van onze voorraden."

Kooldioxide
Er komt volgens de CIO nog wel een uitdaging bij, omdat men inmiddels ook moet kunnen vaststellen hoeveel kooldioxide de pijp van de raffinaderijen heeft verlaten. "We proberen onze CO2-uitstoot overigens zoveel mogelijk te beperken. Niet alleen met het oog op het milieu, maar ook omdat je aan koolstoffen die je uitstoot natuurlijk niets verdient."
Heeft CO2 volgens Arjen Dorland een effect op het klimaat? "Waarschijnlijk wel, al geldt dat voor methaan mogelijk nog veel sterker. CH4, het belangrijkste bestanddeel van aardgas, komt in grote mate vrij bij moerassen, maar heeft in veel mindere mate de aandacht." Het is volgens de CIO een heel ingewikkeld verhaal. Zuinig omgaan met energie is in zijn ogen hoe dan ook belangrijk. "Binnen Shell steunen we de visie dat CO2 bijdraagt aan de opwarming van de aarde", vervolgt de CIO of the Year. "Het beleid is dus om die uitstoot terug te brengen. Daar hebben we heel veel technieken voor ontwikkeld en die ontwikkeling gaat nog door. Daarbij houden we ons in alle landen waar we opereren aan de wet. Maar als er zoiets komt als een CO2-belasting, dan hebben we deze met het oog op een level playing field het liefst meteen wereldwijd. Als alleen Europa dit doet, dan is dat zeer ten nadele van de industrie alhier."

Blauwe streep
Dorland heeft intussen een opvallende, blauwgestreepte stof uitgezocht die hem wel wat lijkt. De stof blijkt, na een realtime check, niet voorradig: er is nog 1,90 meter over terwijl voor een pak 3,20 meter nodig is. De CIO kiest uiteindelijk voor een relatief lichte, grijsblauwe stof met een subtiel streepje. Wolbrink: "Dit draagt super licht, je hebt als het ware niets aan." Dorland (lachend): "Het hoeven niet de nieuwe kleren van de keizer te worden. Je moet zogezegd wel wat om het lijf hebben."
Dorland denkt voor de warmere maanden aan een combinatie met donkerbruine Italiaanse schoenen en dito riem. Wolbrink: "In dat geval zal ik er riemlussen en wat bruinachtige knopen op zetten. Dan kun je die stijl doorzetten. Voor wat betreft de voering werken we het liefst met een voering op basis van katoen, want die zijn ademend." De kleur van de voering wordt blauw, al is dat volgens de kleermaker niet echt relevant: "Dat is meer een privéfeestje. Bij een New Tailor-pak draait het om de persoon die het draagt. Er mag bij wijze van spreken geen 'pak binnenkomen', maar een goed gekleed en zelfverzekerd persoon."

Bio fuels
Terug naar het speelveld waarin een bedrijf als Shell opereert en de rol die IT daarin speelt. Het competitieve voordeel van IT speelt met name een rol bij de exploratie: zorgen dat je op de juiste plekken gaat boren. "Dat soort technische automatisering houden we dus in huis. Maar de andere zaken, zoals de datacenters, die hebben we vrijwel allemaal uitbesteed. Het gaat vanuit Shell gezien dus niet meer zozeer over de technologische kanten van IT, maar over de omgang met informatie. De hoeveelheid data wordt steeds groter, dus de uitdaging om daar informatie van te maken is groot. Daarnaast is er natuurlijk een grote verwevenheid tussen de manier waarop we omgaan met informatie en de bedrijfsprocessen."
Ook voor wat betreft de eigen IT probeert Shell zo groen mogelijk te opereren. Omdat het bedrijf zelf geen datacenters meer heeft, worden die eisen en wensen met name bij de leveranciers neergelegd. Maar dat gebeurt met het oog op de energierekening al ten dele vanzelf. Andere bijdragen vanuit IT zijn het beperken van het aantal vliegreizen door de inzet van telepresence, minder printen en de recycling van hardware. Maar denk ook aan het efficiënter maken van processen en apparatuur.
Daarnaast probeert IT bij te dragen aan R&D, bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van biologische brandstoffen. De eerste generatie van deze brandstoffen concurreert met de voedselproductie, bijvoorbeeld van maïs of suiker. De tweede generatie wordt gemaakt van hetgeen er na de verwerking tot voedsel overblijft, zoals het stro van tarwe of de resten van maïs. Ook houtsnippers behoren tot de tweede generatie biobrandstoffen.
De grootste uitdaging is de verwerking tot brandstof procesmatig onder controle zien te krijgen. "In een laboratoriumsituatie werkt het namelijk. Wil je daarentegen in de Midwest van de VS een grote fabriek neerzetten, dan moet je al een geweldig logistiek systeem hebben om al het stro vanuit de boerderijen aangeleverd te krijgen. Dat moet vervolgens zodanig opgeslagen kunnen worden, dat de fabriek het hele jaar kan draaien. Het eindproduct moet daarna met pijplijnen en tankauto's naar de gebruikers worden vervoerd. Deze hele keten heeft bovendien ook weer zijn eigen CO2-belasting. Zo eenvoudig is het dus niet."
Terug naar het maatpak. Na het nemen van de maten worden de puntjes op de i gezet. Wolbrink stelt voor Dorlands initialen in de voering aan te brengen. 'CIO of the Year' kan ook, oppert de kleermaker. Dorland (lachend): "Nee dank je, ik ben geen Amerikaan!"