Door Hotze Zijlstra
Vijf jaar rondetafeldiscussies met CIO’s leert dat er een grote behoefte bestaat aan een efficiënte energieaanpak. Het is evenwel niet altijd even helder hoe je hier vanuit de IT handen en voeten aan geeft. Vandaar het initiatief van ICT Media en Schneider Electric om een communitybrede dialoog te starten. Het doel: het ontwikkelen van een succesvol beleid op dit terrein. Een drietrapsraket, die werd gelanceerd in de Bossche Boardroom en tijdens de CIO Day het doel bereikte een door 14 CIO’s ondertekend convenant.
Na getekende afspraken op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen en educatie is ‘Energy Efficiency’ het vierde, breed gedragen CIO-convenant binnen drie jaar. “Het energieonderwerp biedt daarbij een uitgelezen kans om als ict-sector als geheel, dus zowel vanuit de vraag- als aanbodzijde, maatschappelijke en economische verantwoordelijkheid te nemen”, stelde initiatiefnemer Rob Beijleveld na de ondertekening van het convenant tijdens de afgelopen CIO Day in Noordwijkerhout. “Vanuit de CIO-gemeenschap is het een goed startpunt voor de discussie. Zowel maatschappelijk, binnen de organisatie als in relatie tot de leveranciers.”
Initiatieven
De eerste rondetafelbijeenkomst maakte, zoals gezegd, deel uit van een viertal sessies waarbij allereerst met IT-leveranciers en adviesorganisaties een inventarisatie werd gemaakt van de lopende projecten en initiatieven op het gebied van ‘groene IT’ en als belangrijke variant daarop het ‘vergroenen met behulp van IT’. In een tweede bijeenkomst,ook in de Bossche Boardroom, werd de status op het gebied van energie-efficiëntie geïnventariseerd.
Tenslotte is er tijdens de afgelopen CIODay in Noordwijkerhout ruimte gemaakt voor twee masterclasses over het onderwerp, waarbij onder leiding van Freek Bomhof een aanzet werd gegeven voor de ontwikkelingen van een zogeheten measurement framework, aarmee de eigen vorderingen op het gebied van een energie-efficiënte operatie kunnen worden gemeten. Uit de grote belangstelling voor de drie genoemde bijeenkomsten blijkt dat het onderwerp in grote mate relevant is voor diverse stakeholders: leveranciers, businesseigenaren en CIO’s aan de vraagzijde van IT, overheid, belangenorganisaties, Onderzoeksorganen en NGO’s. Omdat dit thema breder gedragen dient te worden dan alleen vanuit IT, zijn daarbij diverse belanghebbenden uitgenodigd.
Tijdens de eerste sessie kwamen de leveranciers bijeen, om samen met de initiatiefnemers en onder inhoudelijke begeleiding van adviesfirma KPMG/Equaterra te kijken naar de mogelijkheden om deze in een vervolgbijeenkomst te laten toetsen door de CIO-community concrete handvatten te geven om hiermee aan de gang te gaan. “We staan als ict-branche op een kruispunt”, stelde Wim Hendriksen van APC ‘by Schneider Electric’ tijdens de opening van de bijeenkomst met de andere leveranciers. “Kiezen we voor efficiëntie of voor angst? Ik denk voor het eerste. Aan de ene kant zal de ict een steeds grotere gebruiker van energie gaan worden, en tegelijk kunnen we ict inzetten om het energiegebruik en de CO2-uitstoot op andere terreinen te verminderen. Het is in mijn ogen belangrijk dat we als branche allereerst er alles aan doen om de gebruiker te bewegen naar een energie-efficiëntere ictoperatie, en daarnaast ict-gebaseerde besparingsmogelijkheden voor andere bedrijfsonderdelen te propageren.”
Wisselwerking
Over één ding waren de leveranciers en adviseurs het eens: de CIO kan een voorname rol spelen. “IT sluit wat dat betreft goed aan op ET: energy efficiëntie”, aldus Hendriksen. Volgens Nico Boot, die vanuit KPMG/Equaterra bij de bijeenkomst betrokken was, is een goede wisselwerking tussen CIO en leverancier daarbij wel cruciaal. “Het gaat uiteindelijk om het samenspel in de keten. Maar dat moet wel tot zeker hoogte gemanaged of gestimuleerd worden. Wij kunnen hier vandaag de dag bij helpen.
”De vraagzijde moet daarbij zoveel mogelijk op weg geholpen worden met methoden, modellen, voorbeelden en technieken. Vanuit de CIO-rol ligt het daarbij voor de hand om vanuit zichzelf, dus gericht op de eigen IT-organisatie te beginnen. “In plaats van praten is het ook belangrijk dat men echt dingen doet”, stelde een deelnemer. “Er is nog zo veel laaghangend fruit.” Een belangrijk startpunt daarbij is het meten van de huidige energieconsumptie van IT. “Als je weet watje waarmee zoal verbruikt, kun je ook doelen stellen voor besparing.”
Rob Beijleveld, organisator van de CIO Day en onder meer uitgever van dit blad, sloot zich daarbij aan: “Als je kijkt naar een fenomeen als de DowJones Sustainability Index, dan hecht vrijwel elke CIO daar waarde aan. Maar als je vervolgens vraagt waarop precies gemeten wordt, dan weten ze het niet. Daarmee is het feitelijk al onmogelijk om invloed uit te oefenen op de ranking, ook al zouden veel CIO’s dat wel willen. Op het moment dat je inzicht hebt in de zaken waar opgemeten wordt, en als CIO kun je dat faciliteren, dan weet je ook waar je als organisatie op kunt sturen.”
Presentatie
Vervolgens was het woord aan Arjan de Draaijer, die vanuit de Sustainability-tak van KPMG het belang vaneen gemeenschappelijke aanpak benadrukte. “Als je kijkt hoe de wereld erin 2050 voor staat, dan is dat niet al te rooskleurig”, stelde hij. “Er komen meer mensen en de vraag naar energie wordt groter. Maar zaken als water, voedsel en energie worden schaarser. Sustainability gaat over people, planet maar ook over profit. Na maatschappelijk verantwoord ondernemen kregen we in de tweede helft van het vorige decennium de golf van sociale innovatie, terwijl nu een begrip als shared value centraal staat. Daarbij gaat het om winst op drie terreinen: het milieu, de samenleving en financieel.
Duurzaamheid is, met andere woorden, niet alleen meer een vanuit kostenoverweging gestuurd feestje, maar kan in het kader van gemeenschappelijke belangen door iedereen omarmden zelfs toegeëigend worden. Technologische hulpmiddelen kunnen daarbij, zoals gezegd, een grote rolspelen. Maar anders dan alleen eentop-downbenadering, waarbij ideeën er van hogerhand doorheen werden gedrukt, zouden bedrijven ook moeten anticiperen op de druk van onderaf: medewerkers en eindklanten die de organisatie dwingen tot een duurzamere operatie. Voorbeeld hiervan is mensen in staatstellen vanuit huis te werken, en dus minder autokilometers te maken, op basis van praktische hulpmiddelen zoals videoconferencing en samenwerkingsgereedschap.
Leveranciers zouden hierbij de mogelijkheden moetentonen en uitleggen. Of het omarmen van initiatieven die vanuit de organisatiekomen en deze van hoger hand omarmen en propageren. Door op deze manier ideeën te belonen creëer je een zichzelf versterkende onderlinge betrokkenheid.
Energieverbruik
Dat de IT binnen veel bedrijven verantwoordelijk blijft voor een substantieel deel van het totale energieverbruik is volgens de deelnemers niet eens zo’n probleem. Vanzelfsprekend moet je waar mogelijk besparen, maar tegelijk onderschrijft iedereen de stelling dat dit niet erg is zo lang het hogere verbruik van de IT-functie maar een lager energieverbruik elders mogelijk maakt.
Beijleveld: “Er is van alles mogelijk. Maar dan zullen we wel kennis en ervaringen met elkaar moeten delen. Over tools en best practices, maar ook de leermomenten. ”Het convenant sluit daarbij goed aan op de beoogde ‘pull’ vanuit de CIO’s. “Iedereen wil zuiniger omgaan met energie, en leveranciers zullen in die behoefte, ieder vanuit zijn eigen krachten propositie, moeten voorzien”, aldus een deelnemer. “Het gaat er dus om dat de CIO door het convenant kan worden geholpen bij zijn eigen energie vragen en aanpak”, stelde Nico Boot.
Beijleveld:“Door relevante en haalbare doelstellingen te formuleren heeft de CIO niet alleen een richtlijn en doelstellingen voor zichzelf, maar kunnen deze ook gebruikt worden in de dialoog met de leverancier. ”Na een korte pauze werd de sessie afgesloten met een concept convenant, geformuleerd door Erik Beulen, specialist in internationale IT-sourcings relaties bij KPMG en houder van de leerstoel Global Sourcing aan de Universiteit van Tilburg. Na het verzamelen van de feedback, zou het concept een week later aan een selecte groep CIO’s worden voorgelegd.
Overlap
Het gaat te ver om de tweede bijeenkomst, die ruim een week later plaats vond, te typeren als een herhaling van zetten. Maar de overlap tussen beide bijeenkomsten was aanzienlijk. Belangrijk is vooral dat de vraagzijde van IT er blijk van gaf, open te staan voorde tijdens de eerste sessie gedane voorstellen. Al tijdens de voorstelronde bleek een energie-efficiënte operatie zowel met betrekking tot IT als daarbuiten ,hoog op de agenda te staan.
De bijdrage van IT is daarbij, het is al eerder gezegd, tweeledig: de IT kan zelfenergiezuiniger en het kan bijdragen aan een zuiniger operatie elders. Toch was er ook de nodige scepsis: “Als onderneming gaat het ons uiteindelijk om winst maken. Het mag natuurlijk niet zo zijn dat wij onszelf straks allerlei beperkingen gaan opleggen, terwijl de concurrentie ondertussen dooreen minder duurzame operatie grotere stappen kan maken dan wij. Met andere woorden: hoe kunnen we voorkomen dat wij met z’n allen straks voor een stel idioten worden versleten”, aldus een CIO. Om daaraan vervolgens toe te voegen dat een duurzame operatie natuurlijk wel het streven moet zijn, omdat dit op de lange termijn in het belang is van zowel de organisatie als de maatschappij.
“De vraag is hoe we sustainability kunnen combineren met profitability, zonder ons zelf daarbij uit de markt te prijzen. ”Wim Hendriksen had daar, mede op basis van de samenwerking met KPMG wel vertrouwen in: “We hebben vorige week met een groep echte kenners aan tafel gezeten en daarbij hebben we het over jullie uitdagingen op dit terrein gehad. Natuurlijk speelt anxiety een rol, maar uiteindelijk zal een intelligente, meetbare vorm van efficiency je verder brengen.” De Draaijer vulde aan: “Je kunt als bedrijf zoeken naar een goede omgang met duurzaamheid en toch ook geld verdienen.”
Poen en procesGroen en poen kunnen, met andere woorden, heel goed samen gaan. Maar soms zul je, om verder te kunnen komen, moeten kannibaliseren op een succesvol product of dito manier van opereren. “Zoals Philips met de gloeilamp heeft gedaan”, aldus een deelnemer. “Daarbij kunnen de alternatieven uiteindelijk zelfs meer gaan opleveren. ”Vervolgens kwam de discussie weer terug bij de rol van de leverancier die door de CIO of klant best gedwongen mag worden duurzamer te opereren en energie-efficiëntere producten te leveren. “Duurzaamheid zou een themamoeten zijn bij het afsluiten van contracten”, stelde een duurzaamheidsspecialist binnen een multinationale onderneming.
“Op termijn zou je zelfs toe kunnen naar groene labels voor IT gerelateerde producten en diensten. Naast de prijs en de kwaliteit, speelt dan ook de energieconsumptie van de oplossing een rol. Op die manier dwing je de leverancier tot stappen. ”Zo’n label zou tevens een einde kunnen maken wat in Den Bosch een ‘imperfectie van de markt’ werd genoemd: energie is net als iets verwerpelijks als kinderarbeid te goedkoop. Wanneer je het duurder maakt, bijvoorbeeld doormiddel van een negatief effect, zoals imagoschade, wordt het vanzelf duurder en dus ook lonend om het duurzamer op te lossen. Het laatste woord was ook tijdens de tweede bijeenkomst weer aan Beulen, die allereerst het concept convenant presenteerde om dit op basis van de reacties van de deelnemers verder aan te scherpen voor de bijeenkomst tijdens de CIO Day.
Het resultaat is een helder framework waarmee de CIO-gemeenschap handvatten krijgt aangereikt om met duurzame IT en/of IT-gebaseerde energie gerelateerde duurzaamheidsoplossingen een zichtbare bijdrage te leveren aan de totale businessportfolio van de organisatie.
De CIO’s en andere executives verklaren met het tekenen van het convenant de komende drie jaar te zullen werken aan de ontwikkeling van duurzame omgang met energie. Het idee erachter is dat dit van positieve invloed is op zowel het milieu, de natuurlijke hulpbronnen, mensen, maatschappij als de organisatiezelf.
Men committeert zich daarbij voor de komende jaren onder meer aan het meten van de energieconsumptie en het investeren en propageren van energie-efficiënte IT-gerelateerde oplossingen. Een belangrijk onderdeel van het convenant is het onderling uitwisselen van kennis en ervaringen. Vanuit het bestuur van het CIO-Platform Nederland, de beroepsvereniging van CIO’s, werd enthousiast gereageerd op het convenant. Het platform zorgt voorde verdere invulling van het initiatiefond er haar leden. Daarnaast neemt het CIO-Platform het voortouw alle stakeholders zoals overheid, leveranciers en onderwijs, hierbij te betrekken.
Volgens directeur Ronald Verbeek is het duidelijk dat duurzaamheid van groot belang is: “We beginnen bij energiegebruik, want dat is relatief eenvoudig te meten en levert resultaat in de vorm van kostenreductie. Dat is dus tastbaar, maar daar mag het niet stoppen. Vandaar dat we de verdere uitwerking van het initiatief met onze ketenpartners en de overheid samen willen oppakken. ”Ook van de IT-leveranciers worden op deze gebieden concrete stappen verwacht. Volgens Nico Boot, die vanuit KPMG/Equaterra bij de totstandkoming van het convenant betrokken is, is een goede wisselwerking tussen de vraag en aanbodzijde cruciaal. “Het gaat uiteindelijk om het samenspel in de keten. Maar dat moet wel tot zekere hoogt beheerd of gestimuleerd worden. Het initiatief kan hieraan een belangrijke bijdrage leveren.”
De bedrijven die het convenant hebben ondertekend zijn: ABN Amro, Achmea, AkzoNobel, Alliander, Cisco, DSM, Essent, KPMG, KPN, Nutreco, Van Oord, Philips, PostNL, Rabobank Nederland,Schneider Electric en Vodafone.